Teorik olarak evet. Eski sistemde tüm testler ortak olduğu için adaylar tercihleri arasında, kendi alanlarında yer alan ancak puan türleri farklı olan (örneğin mühendislik ve işletme) programlara birlikte yer verebiliyorlardı. Yeni sistemde de adaylar tercihleri arasında puan türü SÖZ-1, EA-1 ve SAY-1 olan programlara birlikte yer verebilirler. Ancak tercihleri arasında SÖZ-2, EA-2 ve SAY-2 puan türlerinden ikisi ile öğrenci alan programlara yer veren adayların sınavda aynı sürede altı yerine yedi teste cevap vermesi gerekecektir. Bu da adayların kazanma şansını olumsuz yönde etkileyecektir. Bu nedenle adayların ilk üç puan türüyle öğrenci alan programları birlikte tercih etmeleri bir sorun yaratmayacaktır. Ancak ikinci puan türlerinden birini seçmek ve sınavda ortak testlere ek olarak sadece seçtiği ikinci puan türü için gerekli iki testi yanıtlamak adayın lehine olacaktır.

Adayın “ÖSS'ye sözelden girmek” ile SÖZ-2 puanıyla öğrenci alan yükseköğretim programlarına girmek istediği; bir başka deyişle SAY-2, EA-2 ve SÖZ-2 puanları arasından SÖZ-2'yi seçmek istediği düşünülmüştür. Ortaöğretim kurumlarının Türkçe-Matematik kolundan (alanından) mezun olan adayların yerleştirmede 0,8 katsayısından yararlanacakları programların büyük çoğunluğu EA-2 puanıyla öğrenci alan programlardır. Bu programlar arasında SÖZ-2 puanıyla öğrenci alan program sayısı çok kısıtlıdır. Bu nedenle Türkçe-Matematik alanından mezun olan bir aday, eğer SÖZ-2 puanını seçerse tercih yapacağı yükseköğretim programları çok kısıtlanır. Diğer taraftan SÖZ-2 puanının hesaplanmasını isteyen bir adayın sınavda ilk 4 teste ek olarak Edebiyat-Sosyal ve Sosyal Bilimler-2 testlerini yanıtlaması gerekecektir. Sosyal Bilimler-2 testinde yer alacak sorular ise Türkçe-Matematik kolunda okutulmayan Tarih, Coğrafya, Sosyoloji ve Mantık dersleri ile ilgili olacaktır. Dolayısıyla öğrencinin okulda görmediği derslerle ilgili soruları da yanıtlaması gerekecektir. Özetle, Türkçe-Matematik alanı mezunları tarafından seçilmesi gereken puan türü, doğal olarak EA-2'dir. Ancak önerilmemekle birlikte ve yukarıda sayılan sakıncaları bilerek, aday isterse SÖZ-2 puanını seçebilir. Yine önerilmemekle birlikte, aday isterse EA-2 ve SÖZ-2 puanlarını birlikte seçebilir. Ancak bu durumda adayın 195 dakikalık sürede 7 testi, yani 210 soruyu yanıtlaması gerekecektir.

Hayır. Matematik-2 testinde liselerin Fen Bilimleri ve Türkçe-Matematik alanlarında 10. ve 11. sınıflarda okutulan Matematik ve Geometri derslerinde öğretilen konularla ilgili sorular yer alabilecek. Analitik Geometri, 10. ve 11. sınıflarda alan seçmeli dersi olarak okutulduğu için, Matematik-2 testinde 10. ve 11. sınıfta okutulan seçmeli Analitik Geometri derslerinden soru sorulmayacak.

Meslek lisesi mezunlarına sağlanan birinci olanak, bitirdikleri programın devamı niteliğinde olan veya buna çok yakın programların uygulandığı meslek yüksekokullarına sınavsız geçiştir. Yalnızca bu olanaktan yararlanmak isteyen adayların ÖSS'ye girmeleri gerekmemektedir. Meslek lisesi mezunlarına sağlanan ikinci olanak, varsa kendi alanlarındaki (bitirdikleri programın devamı niteliğindeki) yükseköğretim lisans programlarına, ÖSS puanlarına göre yerleştirilmektir. Bir mesleğe yönelik program uygulayan meslek lisesi mezunları, aynı alandaki yükseköğretim lisans programlarına yerleştirilirken ortaöğretim başarı puanları (OBP) 0,8 katsayısı ile çarpılacak ve ayrıca ağırlıklı ortaöğretim başarı puanının 0,08 ile çarpılmasından elde edilecek ek puanlar da katılacaktır. Bu olanaktan yararlanmak isteyen adayların ÖSS'ye girmeleri ve ÖSS'de ilk 4 testi yanıtlamaları yeterlidir. Yukarıdaki olanaklara ek olarak meslek lisesi mezunları isterlerse, bitirdikleri programın devamı niteliğinde olmayan yükseköğretim lisans programlarını da tercih edebilirler. Ancak bu programlara yerleşebilmek için, sınavda ilk 4 teste ek olarak ilgili puan türünün hesaplanmasında kullanılan 2 testi daha yanıtlamaları gerekecektir. Ayrıca bu adayların, bu programlara yerleştirilmesinde ortaöğretim başarı puanları için kullanılacak katsayı 0,3 olacaktır. Buna göre, soruyu soran ve meslek lisesi son sınıf öğrencisi olduğunu belirten adayın üniversitelerin mühendislik programlarına girmesi imkansız değildir; ancak oldukça güçtür. Mühendislik programlarına girmek isteyen meslek lisesi çıkışlı bir adayın öncelikle ÖSS'ye girmesi ve sınavda ilk 4 teste ek olarak Matematik-2 testi ile Fen Bilimleri-2 testini yanıtlaması ve elde edeceği ÖSS-SAY-2 puanının en az 185 olması gerekir. Adayın istediği mühendislik programlarına yerleşebilmesi ise yerleştirmede kullanılan YÖSS-SAY-2 puanının yeterli olup olmamasına bağlı olacaktır.

Genel ilke olarak her yükseköğretim programına girişte kullanılan bir puan türü vardır ve bu puan türü tüm adaylar için geçerlidir. Bu bağlamda her öğretmenlik programı için tek bir puan türü vardır. Hem lise çıkışlı adayların hem de meslek lisesi çıkışlı adayların yerleştirilmesinde bu puan türü kullanılır. Yabancı dil ağırlıklı puanla girilenler dışındaki öğretmenlik programları üç gruba ayrılabilir. Bu grupların her biri için izlenecek yol aşağıda açıklanmıştır: 1. Yalnız öğretmen lisesi çıkışlı adaylara ek puan verilen öğretmenlik programları. Bu programlara örnek olarak Biyoloji Öğretmenliği, Coğrafya Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Matematik Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği gibi programlar sayılabilir. Bu gruptaki programlar için 2. puanlar (SÖZ-2, EA-2, SAY-2) kullanılacaktır. 2. Hem öğretmen lisesi hem de meslek lisesi çıkışlı adaylara ek puan verilen öğretmenlik programları. Bu programlara örnek olarak da Kimya Öğretmenliği, İşitme Engelliler Öğretmenliği, Anaokulu Öğretmenliği gibi programlar sayılabilir. Bu gruptaki programlara girişte 1. puanlar (SÖZ-1, EA-1, SAY-1) kullanılacaktır. 3. Yalnız meslek lisesi çıkışlı adaylara ek puan verilen öğretmenlik programları. Bu programlara örnek olarak Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği, Büro Yönetimi Öğretmenliği, Giyim Öğretmenliği, Konaklama İşletmeciliği Öğretmenliği, Matbaa Öğretmenliği gibi programlar sayılabilir. Bu gruptaki programlara girişte de 1. puanlar (SÖZ-1, EA-1, SAY-1) kullanılacaktır.

Evet. Sınava girecek adayın, ortaöğretimdeki okul türü ve alanını da dikkate alarak, öncelikle hangi puan türü/türleri ile öğrenci alan programlara girmek istediğini belirlemesi gerekir. Bu puan türleri arasında SÖZ-2, EA-2 ve SAY-2'den yalnız birinin bulunmasının çok yararlı, hatta kaçınılmaz olduğu aday tarafından bilinmelidir. Aday daha sonra seçtiği puan türü/ türleri için gerekli testleri belirleyecek ve bu testlere hazırlanacaktır. 195 dakikalık sınav süresini aday testler arasında dilediği gibi kullanabilecektir. Ancak aday amaçladığı puanının yada puanların hesaplanabilmesi için gerekli ham puan barajlarını aşması gerektiğini göz önünde tutmalıdır. Diğer taraftan bir puan türü için gerekli testlerden bir yada birkaçına hiç yanıt vermeden o puan türüne göre yapılan sıralamada önlere çıkabilmenin mümkün olmadığını da unutmamalıdır.

SÖZ-1, EA-1 ve SAY-1 puanları aşağıda sıralanan yükseköğretim programlarına girişte kullanılacaktır: 1.Mesleki ve Teknik Ortaöğretim kurumlarının devamı niteliğinde olan yükseköğretim programları 2.AÖF lisans ve önlisans programları (İngilizce Öğretmenliği hariç) 3.Özel yetenek sınavı sonuçlarına göre öğrenci alan yükseköğretim programları 4.Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun adayların yerleştirilmesinde ek puan uygulanan yükseköğretim lisans programları. Not: Yalnız öğretmen lisesi mezunlarına ek puan uygulanan öğretmenlik programlarına girişte SÖZ-2, EA-2 ve SAY-2 puanları kullanılır. Buna karşılık hem mesleki ve teknik ortaöğretim kurumu çıkışlı adaylara, hem de öğretmen lisesi çıkışlı adaylara ek puan uygulaması olan lisans programlarına yerleştirmede SÖZ-1, EA-1 ve SAY-1 puanları kullanılır.

Genelde yükseköğretim lisans programlarına yerleştirmede SÖZ-2, EA-2, SAY-2 ve DİL puanları kullanılacak. Ancak yükseköğretim lisans programlarına, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumu çıkışlı adayların yerleştirilmesinde ek puan uygulananlar için SÖZ-1, EA-1 ve SAY-1 puanları kullanılacaktır.

Sosyoloji ve Mantık dersleri liselerde yalnız Sosyal Bilimler alanında okutulmaktadır; Türkçe-Matematik alanında okutulmamaktadır. Bu nedenle Sosyoloji ve Mantık dersleri ile ilgili sorulara Sosyal Bilimler-2 (Sos-2) testinde yer verilebiliyor; Edebiyat-Sosyal Bilimler testinde yer verilemiyor. Çelişki gibi görünse de bu bir çelişki değildir. Ancak değişen koşullara göre, zaman içinde bazı bölümlerin puan türlerinin gözden geçirilmesinin ve gerektiğinde yetkililerce değiştirilmesinin uygun olacağı da bir gerçektir.